Seis prontus? Setzei, serrai is ogus e imbucaus in Bologna. Atra prenda manna italiana po mori de is porticus, chi de su 28 de triulas de su 2021 funt intraus a fairi parti de sa lista de su Patrimoniu mondiali de s’Unesco. Est sa borta de duas chi sa citadi emiliana imbucat in is pensadas de s’Unesco: giai in su 2006 Bologna est stetia nomenada comenti citadi creativa de sa Musica.

Sa deicisioni, annuntziada in Fuzhou, chi s’agatat in Cina, rapresentat un’obietivu de meraviglia po sa citadi de Bologna. Ma in palas ddu est unu trabagliu longu feti po essiri candidada. Trabagliu chi at cumpriu su cumunu, is istitutzionis, sa Regioni Emilia Romagna, su Ministeru de sa Cultura de su Stadu e totu is sotzius de sa citadi e totu. Est fintzas a nai ca est un’arresurtau mannu po sa natzioni de s’Italia, ca cun custu arreconoscimentu lompit a 58 logus postus a suta s’ala de s’Unesco. De non scaresciri nemancu is catodixi de is prendas imaterialis. Duncas funt in totu setantadus. Lassat chena fueddus candu si scinti s chilometrus de porticus chi tenit Bologna: ascurtai beni, 62 chilometrus.

Ma a candidai Bologna, po poi dda scioberai no est stetiu custu numuru, a dgna manera spantosu. Sa beridadi est ca si funt castiaus doxi particolaridadis chi, totu paris, raprensentant una variedadi architetonica, storica e micro-geografica. In custus doxi porticus ddue funti partis de su centru storicu e de atras zonas de sa citadi. Totu paris funti, po cussu chi narat s’Unesco, “unu elementu de identidadi de sa citadi de Bologna, po cantu pertocat is bisitadoris e chini ddue bivit. Funti unu puntu de riferimentu po unu stili de vida sustenibili, aunia is spatzius religiosus e civilis e is domus de dogna classi sociali ddue istant a meraviglia”. In sa lista de s’Unesco imbucant sa prassa Santu Stevini, is porticus de s’orruga Zamboni, cussus de caminu Maggiore, s’edificiu de su Mambo, is porticus de prassa cavour e de orruga de Farini. E galu su porticu de Santu Luca, is porticus de Pavaglione e Prassa Maggiore, su caminu de is porticus de Santa Caterina, s’edificiu de su biginau Barca, su porticu de sa Certosa, is porticus de su Baraccano e su caminu prenu de porticus de Galleria.

Is primus porticus si connoscint de su seculu de undixi, candu funt stetius cumentzaus po allonghiai sa supercie de is domus privadas. Custu po arrespundiri a s’esigentzia de amanniai is atividadis cumercialis e is butegas artigianas. In is seculus a pustis su numuru de is porticus est cresciu medissimu, massimamenti cun su lompimentu in Bologna de discientis e professoris de s’Universidadi, ma finas po mori de s’erribu de sa genti chi lassaiat su sartu po lompiri in citadi.

De ormai milli annus is porticus funt unu logu aunia sa genti s’agatat e socialitzada, is bolognesus etotu ma finas is turistas. Est propriu sa socializatzioni e sa comunidadi chi stagliant custus logus imboddiaus, chi nascint e abarrant, oi puru, de propriedadi privada po umperu publicu. Po mori de custu, sa comunidadi bolognesa, ma sempiri finas is bisitadoris, si funti sempiri arreconnotus in is porticus comenti identificatzioni de sa citadi.

Po totu custas arregionis sa designatizioni de is porticus est un’elementu nou: su scioberu no est feti po unu de custus ebbia, ma una variedadi architetonica chi imbrassat totu sa citadi, de su centru a s’area metropolitana, po, comenti eus giai nau, 62 chilometrus. Est una prenda non feti de sa castiada artistica, ma finas de cussu socio-culturali: unu salotu obertu chi est su indicu de s’ospitalidadi de is bolognesus.

Atra particolaridadi est su movimentu de su tempus: est sa sola prenda de is medas de s’Unesco chi tenit datatzionis aici diversas intru de issus. Est a nai, po ddu cumprendiri, ca su porticu de su Trenu de sa Barca, chi est in periferia, est stetiu fraigau in is annus sessanta de su seculu passau, modernizau cun una pensada architetonica chi caraterizada sa citadi de su Medioevo. In prus, atrus porticus medas funti pesendusindi e atrus funti in tempus de ristruturatzioni. Una prenda, duncas, chi est mudada in is seculus e chi at a sighiri a ddu fairi.

 

 

 

 

 

Màuru Mura

 

 

 

Mercuris, su bintiseti de austu de su 2025

 

 

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – Imprentas 2024-2025. Legge Regionale 22/2018

 

 

Ativadi apariciada cun s’agiudu de sa Regioni Sardigna – Imprentas 2024-2025. Lei Regionali 22/2018

 

 

Foto: https://www.byway.travel/destination/italy/bologna/bologna-by-train