Parteus de unu cunsideriu mannu: chini est chi in su mundu s’at intregau su doveri de protegiri is prendas de calechisiat logu? Est unu sotziu mannu, arreconnotu in totu su mundu. Ddi narant UNESCO. Ddu scieis eita bolit nai custu fueddu. Est un’acronimu, balit a nai unu fueddu chi umperat sa prima litara de dogna fueddu. Immoi ap’a fairi figura legia ca ddu depu nai in inglesu. UNESCO est s’acronimu de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
S’Unesco est stetia posta in peis in su mentris de is trabaglius chi si funt apariciaus de su seixi de Sant’Andria de su 1945, po acabbai su binticuatru de su matessi mesi de su 1946 aintru de sa Cunferentzia de is Ministrus alleaus de s’Educatzioni. Custa truma de Ministrus de s’Educatzioni dei is Stadus amigus contras de su Nazismu, s’est atobiada po sa prima borta in Londra in su 1942, candu sa segunda guerra mondiali fut unu disacatu po totu s’Europa.
Duncas, giai de su 1942, in is intragnas de is ministrus europeus, e po s’indicu de sa Gran Bretagna, fut benia a campu s’eisgentzia de ndi bogai a pigliu un’organismu chi essit cicau de difundiri sa cultura de sa pagi, de sa democratzia e de s’ogualiantzia de totu is ominis. Non feti custu, de seguru, poita custu organismu iat tentu in pensamentu finas cussu de tenni in su coru is chistionis intelletualis de su pustis guerra. Intanti de sa Cunferentzia de su 1943 benint scritus is fueddus de s’atu de costitutzioni de s’Unesco. Sa Costitutzioni dd’ant fata insoru, ponenduddoi sa firma, su seixi de Sant’Andria de su 1945 e at cumentzau a balliri de s’annu infatu, su cuatru, sempiri de Sant’Andria de su 1946, a pustis sa cunvalida de binti Stadus chi funt: Arabia Saudita, Australia, Brasile, Canada, Cecoslovacchia, Cina, Danimarca, Egitto, Francia, Grecia, India, Libanu, Messicu, Norvegia, Noa Zelanda, Regnu Unidu, Republica Dominicana, Stadus Unidus de America, Africa de basciu e Turchia.
S’Italia est imbucada s’otu de Sant’Andria de su 1947 intru de sa Cunferentzia Generali de duas chi si fut fata in Citadi de su Messicu. C’at de nai ca perunu Stadu at morrungiau.
A pustis s’acabbu de sa segunda guerra mondiali, Stadus meda iant decidiu, po chistionis acapiadas a sa storia politiga insoru e a is contus internatzionalis, de non imbucai in s’Unesco, ma in segus fut torraus in is passus insoru e immoi s’Agentzia Specializada de is Natzionis Unidas po s’Educatzioni, sa Scientia e su Svilupu contat 195 Stadus efetivus e atrus undixi Associaus.
Sa domu de s’Unesco s’agatat in Parigi e ghiat programas de scambiu educativu, scientificu e culturali de uficius regionalis che trabagliant in cuasi totu su mundu. Is progetus chi bint s’agiudu de s’Unesco imbrassant programas scientificus internatzionalis, programas tecnicus e de formatzionis de maistas, maistus e professoris, progetus regionalis e de storia culturali e, massimamenti, po custu est famau prus de totu s’Unesco, po allogai is prendas culturalis e naturalis de totu su pianeta. De non scaresciri ca s’Unesco garantit finas is diritus de is ominis.
Màuru Mura
Mercuris, su trexi de austu de su 2025
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – Imprentas 2024-2025. Legge Regionale 22/2018
Ativadi apariciada cun s’agiudu de sa Regioni Sardigna – Imprentas 2024-2025. Lei Regionali 22/2018
Foto: https://lij.wikipedia.org/wiki/UNESCO
