Castiaus e fueddaus de is undixi tempius de sa Baddi de is Tempius. Cumentzaus de su Tempiu de Hera Lacinia, o tempiu de Giunone chi est stetiu fraigau in su seculu de cincu a innantis de Cristu e abrugiau in su 406 de is cartaginesus. Fut su tempiu aunia ci coiaiat sa genti.

Atru est su Tempiu de sa Cuncordia. Su nomini lompit de un’iscritzioni latina agatada in is orus de su matessi tempiu. Finas custus at bidu sa lugi in su seculu de cincu a innantis de Cristu. In di de oi est forsis cussu allogau meglius, torrendu finas gratzias a su fatu chi est stetiu mudau in tempiu cristianu in su seculu de ses a pustis de Cristu. Su tempiu de Eracle, o tempiu de Ercole, est unu de prus importu po sa devotzioni in s’antiga Akragas. Est unu de is prus antigus e in su tempus nd’est calau a terra po mori de unu terremotu. oi abarrant in peis feti otu colonnas. Su tempiu de Zeus Olimpio, pesau, a pustis sa vitoria de Himera cun is carataginesus. po rendiri onori a Zeus. Fudi su tempiu prus mannu de totu s’ocidenti antigu e cun d’una architetura sola in sa manera de dd’airi fraigau. Sa carateristica prus funduda est cussa de sa presentzia de is telamoni, chi non funti atru che sculturas artas seti metrus e mesu, cun disegnus de Atlante chi poderat sa volta asula. Una copia de custas si ddue agatat ancora, ma s’originali, su Telamone de su olimpeion, paris a is orrestus de atras tres, s’agatant in su museu archologicu de Agrigento. Su tempiu de is Dioscuri o connotu finas cun su nomini de Castore e Polluce. In beridadi custu si ndi pesat a intru de su santuariu de is divinidadis ctonie est dunca probabili chi siada stetiu fraigau in onori de is divinidadis de sa terra, Demetra, Persefone e Dionisio, e non de is Dioscuri. Atru logu de maia est su tempiu de Efesto o connotu puru comenti tempiu de Vulcano. Invecias su tempiu de Atena dd’anti fraigau a testu de sa badde. S’agatat, difatis in su centru storicu de Agrigento. A is peis de su tempiu oi ddu est sa cresia medievali de Santa Maria de is Grecus. Su tempiu est una costrutzioni chi est orruta a terra giai de su tempus classicu.

Su tempiu de Aslepio, o tempiu de Esculapio, chi est stetiu friagau a sa stesiada de is murus de sa citadi esto logu umperau de is malaidus in cica de curai de is maladias.

Su tempiu de Demetra est cussu chi est in sa parti orientali de sa citadi a su costau de sa sperruma cun sa cali acabada sa Rupe Atenea in sa badde de su frumini Akragas. De su terratzu de su tempiu de Demetra passenduru de una scala posta in d’un’orroca si lompidi a su Santuariu de basciu, chi est totu scorrovonau a intru de sa collina.

Su tempiu de Iside, infinis, s’agatat a intru de su sistema museali de Santu Nigola.

Sa Valle dei Templi, in prus, est logu aunia s’agatat sa tumba de Terone, unu monumentu in perda bianca manna meda a forma de piramide. Si pensat chi siada stetia fraigada po arremonai is mortus de sa segunda guerra punica.

Su chi eus arregodau est feti una parti de sa Valle dei Templi chi oi fait parti de is prendas de s’Unesco. Po chini est in cica de ndi sciri de prus consigliaus una imbucada in su mundu de Internet aunia ddue funt aberu una surra de curiosidadis chi podint serbiri.

 

 

 

Màuru Mura

 

 

 

Lunis, su primu de cabidanni de su 2025

 

 

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – Imprentas 2024-2025. Legge Regionale 22/2018

 

 

Ativadi apariciada cun s’agiudu de sa Regioni Sardigna – Imprentas 2024-2025. Lei Regionali 22/2018

 

 

Foto: https://parchiarcheologici.regione.sicilia.it/parco-archeologico-della-valle-dei-templi/