Sa idda de Sueddi est ghiada, po sa borta de tres, de su sindigu Massimilianu Garau chi s’agatat in carriga, po s’urtima bia, de su 26 de mesi de talamini de su 2020. Sueddi est un’artaria de 256 metrus in pissu de su mari e is 1084 bividoris, po cussu chi naraiat una cica de su 31 de martzu de su 2024, si cumpartzint unu sartu comunali de cuasi 20 chilometrus cuadraus. Tenit a lacana is biddas de Gesigu, Mandas, Selegas, Senorbì e Siurgus cun Donigala. Est sa Trexenta sa suta regioni aunia s’agatat e Santu Jorghi est su santu amparadori chi festat in donnia su 23 de arbili.
Totu sa zona fut giai bivia in tempus nuragicu po comenti scoviant is nuragis chi s’agatant in su sartu. Intru de su Medioevu sa Villa fut sedi de su Piscamu, faiat parti de su Giudicau de Casteddu e preniat su paris de sa Curadoria de sa Trexenta. Biora de su seculu de 12 su giuigi de Casteddu Torchitorio arregalaiat sa villa a su piscamu Jorghi de Sueddi. A s’orruta de su giudicau, in su 1258, su territoriu passaiat suta su poderi de is Pisanus e dapoi, de su 1324, a suta cussu de is aragonesus. Ma, est a nai, ca s’arregalu de su feudu a su Piscamu est stetiu rispetau. Sueddi preniat una Baronia donada, in totu, comenti de feudu a su Piscamu de Sueddi.
In su 1420 sa diocesi ndi fut stetia rdorrobada e posta paris a cussa de Casteddu, abarrendu finas a is dis nostras feti comenti de sedi vescovili titolari, po su cali sa baronia passaiat suta is regulas de s’Arcipiscamu de Casteddu a su cali est stetia riscatada in su 1839 cun s’acabbamentu de sa filera feudali. De tandu Sueddi, comenti totu is biddas sardas, est diventau unu cumunu aministrau de unu sindigu e de unu Consigliiu Comunali.
Intru de totu is prendas sueddesas si stagliantt cussas de s’architetura religiosa chi funt sa Cresia de Santu Perdu, sa Cresia de su Cramu e sa cresia de is Santus Cosma e Damianu.
Màuru Mura
Mercuris, su primu de gennargiu de su 2025
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – Imprentas 2024-2025. Legge Regionale 22/2018
Ativadi apariciada cun s’agiudu de sa Regioni Sardigna – Imprentas 2024-2025. Lei Regionali 22/2018
Foto: https://www.lamiasardegna.it/suelli.htm
