Custa truma nascit in su 1991. A pustis essiri pesau si aprontat comenti de Sotziu Curturali e a intru custu sotziu s’agatat finas unu corpu de ballu e atrus chi sonant. S’obietivu de su Sotziu curturali est cussu de difendiri, valorizai e promoviri sa limba sarda, sa cultura e is traditzionis de su logu. In prus de trint’annus de vida, in prus de s’atividadi artistica, chi at fatu lompiri su Tenore si fairi connosciri in centinaias de manifestadas in Sardigna, ma finas in Italia e in s’esteru, s’atividadi culturali de su sotziu est stetia spantosa de averas. In is annus at promoviu atobius de gabbale, de arremonai sa presentatzioni de su liburu “Tenores” de Andria De Pranu, cussu de tziu Antoni Pira e is cantadas de Pireddu, “amor mi spinse a diventare poeta”, po cantu pertocat is librus. Ma non de feti libburus bivit s’omini e po custu su sotziu orgolesu at aprontau finas rassignas musicalis, “Ballos” chi at fatu atobiai is meglius sonadoris de armonica a buca, o “Sero de istiu”. S’atividadi de is Murales sighit cun su studiu de is traditzionis popolaris orgolesas e at aprontau libburus meda. A partiri de su 1995, at aprontau cursus de ballu e de cantu in is scolas. Bosi scoviu una meca de logus aunia su sotziu Murales est stetia, aici si cumprendit sa mannaria, sa delicadesa e su importu de custa truma de genti: Bretagna, Trento, Burgum, Sant’Anna Arresi, Maribor, Capoliveri, Biella, Corsica, Cottbus, Barcellona, Bruxelles, Castrovillari, Mattinata, Serrastretta, Unterwasser, Bulgaria, Thailandia, Polonia, Tbilisi e atrus puru. Benint lamaus apetotu e mannus is agiudus a cambiu a pari chi ant tentu cun atrus artistas. Arremonaus Jorgi Murtas Open Quintet, Carrulu Mariani, Hughes de Courson, Biserov Sisters, Coro Nùgoro Amada, Coro Terramea, Gisella Vacca, Giuanni Carroni, Maria Virginia Siriu, Ivan Pili, Jagu Medas, Giuanniluca Medas, Andria Congia, I Musicalia, Raighinas de ballu e atrus meda. Calencunu de custus agiudus sighit oi puru.

Su bintidus de cabudanni de su 2013, in ocasioni de sa bisita de su Paba in Casteddu, po donai fortza manna a s’acapiu intru de sa capitali sarda cun sa capitali Argentina de Buenos Aires, in su nomini de sa patrona de Nostra Signora de Bonaria, su Tenore Murales, cun sa partecipatzioni finas de is ballerinus e ballerinas, at cantau a sa presentzia de Paba Franciscu.

Su tenore orgolesu de is Murales tenit diversas registratzionis chi funt stetias, dapoi, intregadas a su mercau. Sa de unu, chi est de su 1996, est cuntennia in sa video-casseta “A su cumintzu… sa voche”, posta in peis de Martinu Corimbi. Sa de duas, in su 2001, candu at pigau parti a su trabagliu de su CD “Terra de Musas” in pissu de Pepinu Mereu, po is cent’annus de sa morti. A intru de custu Cd si ddue agatant dus trabaglius de su tenori orgolesu: Galusè e Adiu a nugoro. Sa de tres est candu, in su 2011, registrat sa poesia de Zosepe Moro Vardeina, Unu barantanoi retrogadu, chi s’agata in su Cd intitolau “Novas Nodas” de su strumentista Ivan Pili. Sa de cuatru est in su 2018, cun su CD “No sias Isciau”, non essere schiavo in italianu, chi at bintu su premiu discograficu Mario Cervo 2019. Custu trabagliu de su CD est acumpangiau de unu libru chi fait s’analisi de su cantu orgolesu, e fait connosciri sa storia. Est finas una guida po s’ascurtu de su discu. Is chistionis chi si fueddant in is seixi branus de su discu, funt de balentia manna: identidadi, autodeterminztzione, antimilitarismu, emigratzioni, religioni, amori, educatzioni e traditzionis de sa bidda de Orgosolo. De is seixi branus ses non si connosciant e non furint mai bessius a campu. Cincu de custus scritus de is matessis manus de is tenoris e unu, invecias, de Giuanni Loy, professori stimau de s’Universidadi de Casteddu, chi eus a intendiri de seguru in su benidori. Is atrus branus, sempiri de custu discu, funt de poetas famaus: Pepinu Marotto, Remundu Piras, Peppinu Mereu, Pepe Sozu e Foricu Sechi.

Calencuna carateristica de custu Cd nosi fait cumprendiri sa mannaria de su tenore Murales, difatis po sa prima borta aintru si ddue agatant totu is dexi maneras de cantai de su tenore de Orgosolo: seria, lestra, vardeina, ballu tundu, passu torrau, amutos, gotzos, tataju meu, a ninnia e a poesia; po sa prima borta, in su matessi discu, si ddue agatant dus Tenoris, chi calencuna ia cantant a sa sola e calencun’atra paris. Custa est una modalidadi connota in Orgosolo cun su nomini Mibelli.

Su libru est scritu de Banne Sio, omini balenti comenti de pagus in Sardigna, chi eus a connosciri de seguru in custa trasmissioni. Su scritu est in tres limbas: sardu, italianu e inglesu e, comenti eus nau pag’ora, analizat totu su cantu orgolesu: de sa descritzioni de is carateristicas a is modalidadis de esecutzioni de totu is trabagliaus.

Su trabagliu de Banne Sio ponit in pumus artus s’importu chi at tentu in Orgosolo su tenore chi at agiudau a poderai is pensadas de protesta, de lota e rivendicatzioni sociali e politiga. Torrat a fairi su caminu de totu is sperimentatzionis e is collaboratzionis de su tenore orgolesu cun atrus generis musicalis e is studius e is cicas in pissu de su tenori orgolesu etotu. Spantosas funt finas is fotografias e is notas biograficas. Banne e totu su sotziu ant fatu unu trabagliu mannu de averas chi at a serbiri in su benidori a chini si bolit acostiai a custu mundu de ammaju.

Su tenore Murales funt custus: Is vohes: Francu Corrias e Juanne Antoni Busio; is hontras Mauritziu Bassu e Giusepu Corrias; is bassos: Antoni Musina e Lucianu Succu; is mesuvohes: Sarbadori Musina e Cosimu Mureddu.

 

 

 

Màuru Mura

 

 

 

Giobia, su bintunu de austu de su 2025

 

 

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – Imprentas 2024-2025. Legge Regionale 22/2018

 

 

Ativadi apariciada cun s’agiudu de sa Regioni Sardigna – Imprentas 2024-2025. Lei Regionali 22/2018

 

 

Foto: https://www.youtube.com/watch?v=DYYyXkd5MtA